Ciascuno a Suo Modo

"Καθένας με τον τρόπο του..."
Η χρήση του τίτλου του γνωστού έργου του Ιταλού δραματουργού και μυθιστοριογράφου Luigi Pirandello, δεν είναι τυχαία.Ο εκλιπών σπουδαίος Λυκούργος Καλλέργης, για τον οποίο γράφονται οι παρακάτω γραμμές, ήταν ο μόνος Έλληνας ηθοποιός που έχει τιμηθεί με το βραβείο Pirandello.Η πορεία του Λυκούργου Καλλέργη επί τουλάχιστον 70 χρόνια στα θεατρικά δρώμενα,(εμφανίστηκε πρώτη φορά στο θέατρο το 1934), αποτελεί αντικείμενο μελέτης για το πώς αποκτιέται η θεατρική παιδεία : Ρόλοι κλειδί σε ταινίες ,μεταφράσεις έργων του Τσέχωφ, συμμετοχή στο Εθνικό Θέατρο, και ιδρυτικό μέλος του Θεάτρου Τέχνης, είναι μόνο ένα δείγμα της τεράστιας διαδρομής του.
Ο Λυκούργος, όπως πάντα «παρών» στα γενικώς δρώμενα, γίνεται και συγγραφέας με το βιβλίο του "Στο διάβα του πολυτάραχου 20ου αιώνα",  πρωταγωνιστώντας έτσι σε μια από τις σημαντικότερες «σκηνές» ενός βίου που συμπορεύτηκε σε όλες τις κοινωνικοπολιτικές και θεατρικές, με κάθε έννοια «περιπέτειες».Έφυγε πλήρης ημερών, με μια καριέρα άξια αναφοράς και θαυμασμού.
Παρατηρώντας την πορεία των μεγάλων καλλιτεχνών που φεύγουν, συνειδητοποιώ ένα πράγμα:Αυτοί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν ποτέ να εξελίσσονται στην τέχνη τους.Δεν έπαψαν να "ψάχνονται"  και να υπηρετούν την τέχνη που επέλεξαν να ακολουθήσουν από καρδιάς-κι όχι για τα χρήματα-, από διαφορετικά παραγωγικά πόστα.Διάβαζαν πολύ, μελετούσαν, μετέφραζαν έργα, ανέβαιναν σε άλλο επίπεδο, όχι για λόγους προβολής, αλλά για την προσωπική τους καλλιέργεια.Διάλεγαν το δύσκολο δρόμο, όπου μέσα από την τέχνη τους γνώριζαν και τον εαυτό τους.
Αυτό βέβαια ισχύει για κάθε άνθρωπο, κι όχι μόνο για τους καλλιτέχνες. Μέσα από την έρευνα, την  τη μελέτη και την επεξεργασία, επέρχεται η αυτογνωσία μας.Με τον όρο παιδεία δεν εννοούμε μόνο την υποτυπώδη εκπαίδευση που λαμβάνουμε στα παιδικά μας χρόνια, αλλά κάτι ευρύτερο και διαρκές, που τελειοποιούμε καθόλη τη διάρκεια της ζωής μας και συνάδει με την κουλτούρα μας.
Από αυτό εν τέλει πάσχει η Ελλάδα σήμερα.Από μια έλλειψη θέλησης για εξέλιξη και διάθεσης να μπει στα βαθειά, αλλά να χαραμίζεται στις ευκολίες και το βόλεμα της καθημερινότητας.Πάσχει από την έλλειψη Παιδείας στην ουσία της.
Όλοι αυτοί οι μεγάλοι καλλιτέχνες αφήνουν πίσω τους, καθένας με τον τρόπο του, μια σπουδαία παρακαταθήκη.Όχι μόνο τα έργα τους, αλλά και την πορεία της ζωής τους.
Για εμάς που μένουμε πίσω κι εμπνεόμαστε από αυτούς, δύο επιλογές υπάρχουν: Ή επιλέγουμε να μείνουμε στάσιμοι, ή εξελίσσόμαστε.Διαλέγουμε τη διαδρομή μας για τον κοινό προορισμό...

Mediterraneo...

 

Απόψε πήγαμε πίσω στο χρόνο...Ταξιδέψαμε στη Μεγίστη...ένα νησάκι στη μέση του πουθενά.Εκεί όπου Ιταλοί στρατιώτες, βρέθηκαν στα πλαίσια μιας στρατιωτικής επιχείρησης κατά τύχη, εν καιρώ πολέμου, και τελικά έζησαν τη δική τους μικρή Οδύσσεια.Εκεί όπου τόσο διαφορετικοί χαρακτήρες μεταξύ τους, έζησαν την απόλυτα απελευθερωτική  εμπειρία, αυτή της φυγής.Δεν είναι τυχαία η χρήση της ρήσης του Henri Laborit στους τίτλους αρχής της ταινίας : "In tempi come questi la fuga e l'unico mezzo per mantenersi vivi ne continuare a sognare", ελληνιστί : Σε εποχές σαν αυτές, η φυγή είναι ο μόναδικός τρόπος...για να μείνεις ζωντανός και να συνεχίζεις να ονειρεύεσαι...

Όσκαρ Καλύτερης ταινίας το 1992.Και τελικά, σχεδόν 20 χρόνια μετά αυτή η ταινία κρατάει ακόμη το έντονο μεσογειακό της άρωμα.Η ταινία "πατάει" πάνω σε 2 σπουδαία έργα.Η Οδύσσεια του Ομήρου και η Ιθάκη του Κ.Καβάφη.Από τη μια,το ειρηνικό νησάκι της Μεγίστης σαν άλλη Κίρκη μαγεύει τους Ιταλούς στρατιώτες, οι οποίοι κουρασμένοι να πολεμούν "φαντάσματα",αφήνονται στην ομορφιά του, χάνουν την αίσθηση του χρόνου, και 3 χρόνια αργότερα, καλούνται να επιστρέψουν σε μια μεταπολεμική Ιταλία, πνιγμένη από το μίσος του Εμφυλίου.Από την άλλη το τέλος βρίσκει κάποια από τα μέλη της Ιταλικής παλιοπαρέας, πολλά χρόνια μετά,πίσω στην Μεγίστη, βλέποντας πως τελικά η "Ιθάκη" τους-πατρίδα τους, δεν ήταν ο παράδεισος που περίμεναν.Συνηδειτοποιημένοι ωστόσο, έχουν καταλάβει τί σημαίνουν οι Ιθάκες...είναι η διαδρομή, η τόλμη να ανατρέψουμε τα πεζά δεδομένα της ζωής μας και να κάνουμε το μεγάλο βήμα,να πραγματοποιήσουμε τα όνειρά μας-να τα κρατήσουμε ζωντανά- είτε ακολουθώντας το ένστικτο, είτε την καρδιά...Άλλωστε αυτές οι δύο έννοιες πάντα κοντά ήταν.Κανένας άνθρωπος που ακολούθησε αυτό τα δίπτυχο δεν βγήκε ουσιαστικά χαμένος.Το ένστικτο είναι η ράτσα, η καρδιά είναι η φάτσα...Mediterraneo : Ωδή σ'αυτά τα 2 χαρακτηριστικά που ενώνουν άρρηκτα και πανομοιότυπα τους μεσογειακούς λαούς...

Η  διαχρονική αξία μιας ταινίας μέσα στο χρόνο, φαίνεται ακριβώς από το πόσο επίκαιρη μπορεί να αποδειχθεί 20 ολόκληρα χρόνια μετά, όσον αφορά τα μηνύματα που περνάει στον θεατή.Εν προκειμένω, της διατήρησης του αναπόσπαστου δικαιώματος κάθε ανθρώπου να ελπίζει, μέσα από την απόδραση από τη δυστυχία και την άφεση στο όνειρο...

 Όπως έχει πει κι ο σπουδαίος Αμερικανός συγγραφέας William Burroughs : " Η μέθοδος για να σκοτώσεις έναν άνθρωπο ή ένα έθνος είναι να σταματήσεις τα όνειρά του." Τώρα που ζούμε μια τέτοια "αφαίμαξη¨των ονείρων μας σαν λαός, ίσως η φυγή να είναι η μόνη γενναία λύση, μακρυά από τον φόβο που θέλουν απλόχερα να προσφέρουν οι δολοφόνοι του ενστίκτου μας και της καρδιάς μας.

Σε όλους εκείνους που φεύγουν μακρυά,λοιπόν,και κυνηγούν το όνειρό τους..."Dedicato a tutti queli che stanno scappando..."

Βλέποντας το φινάλε της ταινίας, μου ήρθαν στο νου οι τελευταίοι στίχοι του Καβάφη από την λατρεμένη "Ιθάκη" του: 
"Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει
και γέρος πια ν' αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στο δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ'έδωσε τ' ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δε σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τι σημαίνουν."